'53 Stacje Tokaido' - Utagawa Hiroshige

東海道五十三次之内

(Tōkaidō gojūsan-tsugi no uchi)

„Pięćdziesiąt trzy stacje na trakcie Tōkaidō”

 - Utagawa Hiroshige (歌川広重)

ok. 1833–1834 (edycja Hōeidō) / Edo (dzisiejsze Tokyo)

Utagawa Hiroshige (1797–1858) był jednym z najwybitniejszych mistrzów ukiyo-e i zarazem jednym z tych artystów, którzy wynieśli pejzaż na pozycję tematu „pierwszoplanowego”. Urodzony w Edo, związany ze szkołą Utagawa, zasłynął nie scenami aktorskimi czy kurtyzanami, lecz obrazami pogody, drogi i życia codziennego — miękkimi, nastrojowymi, często zaskakująco „cichymi” jak na sztukę wielkiego miasta.

Tōkaidō (東海道) było najważniejszą arterią Japonii epoki shogunatu: główną trasą łączącą Edo z Kyoto, częścią systemu „Pięciu Dróg” (Gokaidō). Na szlaku funkcjonowały stacje pocztowe (shukuba) — miejsca odpoczynku, wymiany koni, noclegu, kontroli dokumentów — a ich tradycyjna liczba to 53, przy czym w kontekście serii Hiroshige często mówi się o 55 drzeworytach (z Nihonbashi w Edo jako punktem startu i celem w Kyoto).

Seria „Pięćdziesiąt trzy stacje Tōkaidō” w najsłynniejszym wydaniu Hōeidō powstała po pierwszej podróży Hiroshige tą trasą w 1832 roku i została opublikowana w latach 1833–1834. Charakteryzuje ją format poziomy ōban, wrażenie „reportażu z drogi” oraz niezwykła wrażliwość na zjawiska atmosferyczne: deszcze, śniegi, mgły, wiatr, zmierzch — a także na zwykłych ludzi w ruchu: tragarzy, pielgrzymów, kupców i wędrowców, którzy nadają pejzażom ludzką skalę. To właśnie ta seria rozsławiła nazwisko Hiroshige i stała się wzorcem „podróżniczego pejzażu” w ukiyo-e.