• „Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności” (książka papierowa) - Michał Sobieraj (Zbiór esejów z Ukiyo-Japan: TOM IX)

Symbol: UJ-BOOK-ZEP-009

„Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności” (książka papierowa) - Michał Sobieraj (Zbiór esejów z Ukiyo-Japan: TOM IX)

49.00
szt.
Do przechowalni
Opinie
Wysyłka w ciągu 48 godzin
Cena przesyłki 16.99
Paczkomaty InPost 16.99
InPost 19.99
Dostępność Duży zapas na stanie
Opis, kim są i czym się zajmują inari.smart
ISBN 978-83-983970-3-2

Zbiór esejów TOM IX

„Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności”

– Michał Sobieraj, ukiyo-japan.pl, 2024-2026

Jest druga w nocy. Kobieta dzwoni po karetkę do męża walczącego o oddech, i na koniec rozmowy dodaje ciszej: czy mogliby przyjechać bez syreny. Nie chce obudzić sąsiadów. Japońskie straże pożarne słyszą tę prośbę tak często, że odpowiadają na nią w rubrykach z najczęściej zadawanymi pytaniami. Osiemnaście tekstów o zasadach, których w Japonii nikt nie mówi na głos, i o tym, kto za nie płaci. Wydanie papierowe, 290 stron, miękka oprawa.

***********

心には下ゆく水のわきかへり

いはで思ふぞいふにまされる

(kokoro ni wa / shita yuku mizu no / wakikaeri / iwade omou zo / iu ni masareru)

„W sercu, jak woda, co płynie pod ziemią, wszystko wzbiera.

Myśleć i nie mówić to więcej niż mówić.”

 

– „Kokin waka rokujō” (古今和歌六帖), ok. 976–987

***********

 

Okite

„Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności” (ebook) - Michał Sobieraj - przykładowa strona 1Okite (掟) słowniki objaśniają dziś krótko: zasada obowiązująca w danej społeczności, porządek domu, prawo. W najstarszej japońskiej prozie to słowo znaczyło coś innego, zamysł powzięty w sercu, zanim ktokolwiek przelał go na papier. Znaczenia prawa nabrało dopiero w XV i XVI wieku, kiedy wiejskie wspólnoty zaczęły same ustalać, co wolno, a czego nie. Napis z okładki, 暗黙の掟 (anmoku no okite), to prawo milczące i niepisane. Słowo wróciło tam, skąd wyszło.

W 1489 roku zgromadzenie wsi Imabori nad jeziorem Biwa spisało prawie 20 punktów, suchych jak inwentarz, a wśród nich najkrótszy: „Psów nie trzymać”. Zapisano go dlatego, że ktoś w Imabori psa trzymał. Wiejski kodeks to mapa miejsc, w których niepisane zaczęło przeciekać. Kiedy w 2023 roku górska gmina Ikeda w prefekturze Fukui wydrukowała dla przybyszów z miast „Siedem artykułów życia w Ikedzie”, Japonia zawrzała, choć nie było tam nic, czego nie wiedziałby każdy, kto przeprowadził się kiedyś na wieś. Oburzyło dopiero to, że ktoś to zapisał.

16 esejów z archiwum ułożyłem w 4 działy nazwane czterema zasadami, tak jak brzmiałyby w ustach rodzica albo szefa, i obudowałem przedmową oraz nowym esejem zamykającym. Każda kolejna zasada leży głębiej od poprzedniej: pierwszą słychać zza ściany bloku, ostatnia prowadzi aż do matki.

Dział „Nie sprawiaj kłopotu” zaczyna się od karetki bez syreny, czyli od meiwaku, kłopotu sprawianego innym. Dalej bōsai, przygotowanie na katastrofę: spokojne kolejki po trzęsieniu ziemi w marcu 2011 roku nie wzięły się znikąd, tylko z nawyku ćwiczonego od szkolnej ławki. Potem kuyashii, gorycz, którą wolno mieć tylko do siebie. 17 maja 1975 roku w Kioto drużyna rugby z liceum technicznego w dzielnicy Fushimi przegrała 0:112, a trener Yamaguchi Yoshiharu, zamiast krzyczeć, usiadł przy chłopcach i zapytał, czy nie jest im gorzko. Później doprowadził tę drużynę do mistrzostwa kraju. Dział zamyka esej o społeczeństwie coraz bardziej wyciszonym: w 2010 roku rozdrażnienie potwierdziło w badaniu instytutu Hakuhōdō 81% Japończyków, w 2025 roku już tylko 69%, a wzruszenie spadło z 51 do 34%.

Dział „Domyśl się” to sztuka odczytania potrzeby, zanim ktoś ją wypowie. Omoiyari, troska wysłana z wyprzedzeniem. Kūki wo yomu, czytanie powietrza: kolega w izakai przy torach w Shinbashi dolewa ci piwa, zanim sam poczujesz, że chcesz się napić. Bōnenkai, grudniowy wieczór całej firmy, na którym szef ogłasza bureikō, „dziś bez formalności”, a wszyscy przy stole wiedzą, że bez formalności nie znaczy bez reguł. Dział zamyka nurarihyon, wódz demonów z przypadku: obcy staruszek siedzi w najlepszym pokoju edońskiego domu, sam nalewa sobie do czarki, sam nabija fajkę i nikt nie śmie zapytać, kim jest.

Dział „Znaj swoje miejsce” przenosi zasadę do ciała. Zaczyna od amanojaku, demona przekory, mówiącego głosem dwulatka, który sięga po gorący kubek, bo właśnie mu zabroniono. Dalej shitsuke, wychowanie nazwane tak samo jak biała fastryga w nowym kimonie i zapisane znakiem 躾, ułożonym w Japonii z „ciała” i „piękna”. Potem ma’ai, dystans znany ze sztuk walki, przeniesiony do rozmowy, gdzie cisza po pytaniu oznacza szacunek, a nie zanik sygnału. Na końcu shu-ha-ri: Ogawa Mitsuo, uczeń ostatniego wielkiego cieśli świątynnego Nishioki Tsunekazu, przez rok tylko ostrzył narzędzia, a wiór zdjęty strugiem przez mistrza przykleił do szyby, żeby mieć z czym porównywać własne.

Dział „Pamiętaj o długu” otwiera oseibo, dar na koniec roku, którym uczeń co roku mówi mistrzowi jedno słowo: pamiętam. Dalej katakiuchi, zemsta za zabitego ojca jako obowiązek z urzędowym zezwoleniem. Mściciel nosił przy sobie odpis wpisu z ksiąg urzędu w Edo jak paszport, a pościg trwał często 20 albo 30 lat, najdłuższy znany 53. Potem naikan. 5 stycznia 1937 roku 20-letni kaligraf Yoshimoto Ishin siedzi w ciemnym szybie po kopalni manganu w górze Matsuo i przenosi wspomnienia o matce do rubryki długów. Z tej jaskini wyrosła metoda: tydzień za papierowym parawanem i trzy pytania. Dział zamyka historia Matsuzawy Fumi, pielęgniarki spod Niigaty, czuwającej w 1921 roku w Tokio przy polskim dziecku z Syberii chorym na tyfus. Dziewczynka przeżyła. Fumi nie.

Tom zamyka esej „Obcemu się wybacza”. 29 marca 1691 roku piąty shōgun, Tokugawa Tsunayoshi, kazał holenderskim gościom w zamku w Edo tańczyć, śpiewać i udawać pijanych, a niemiecki lekarz Engelbert Kaempfer dorzucił do swojego tańca niemiecką piosenkę miłosną. Cudzoziemcowi w Japonii uchodzi prawie wszystko i właśnie po tym poznaje, że wciąż stoi za progiem.

 

***********

 

Dla kogo jest „Okite”?

 

Dla tych, którzy znają dwie Japonie. W pierwszej mieszkają ludzie nieszczerzy, mówiący „tak”, kiedy myślą „nie”. W drugiej ludzie cudownie uprzejmi, sprzątający po sobie stadiony i odnoszący zgubione portfele. Obie wersje są wygodne, bo nic nie kosztują i niczego nie wyjaśniają. Ten tom pokazuje trzecią. Nie trzeba nic wiedzieć wcześniej, każde pojęcie jest wyłożone od zera.

Jest też dla tych, którzy wolą sprawdzić, ile kosztuje grzeczność, niż ją podziwiać. To nie jest poradnik savoir-vivre’u przed wyjazdem do Tokio ani zbiór ciekawostek o japońskiej uprzejmości. Polszczyzna też ma własne „nie wypada” i „przecież widać”, tylko rzadko pytamy, kto za nie płaci.

I wreszcie dla czytelników poprzednich tomów. „Zwykły dzień w Edo” pokazał jeden dzień dawnej stolicy, „Yōkai” to, czego bano się po zmierzchu, a „Samuraj” zdjął zbroję z najsłynniejszej ikony tej kultury. „Japonia przed Japonią” cofnął się przed powstanie kraju, „Człowiek w znakach” odczytywał znaczenia ukryte w kanji, a „Japonia po Japonii” opisał kraj, w którym ubywa ludzi. „Koyomi” zmierzył rok tym, co widać za oknem, a „Hamidashimono” zszedł na margines dawnej Japonii. Ten zagląda pod to, co w Japonii wszyscy wiedzą, a nikt nie mówi.

 

***********

 

„Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności” (książka papierowa) - Michał Sobieraj - mottoSpis treści

 

Przedmowa

Dział I. Nie sprawiaj kłopotu
Meiwaku. Karetka bez syreny
Bōsai. Najpierw sam, potem razem
Kuyashii. Gorycz, którą można czuć tylko do siebie
„Powiedz mi, co czuję”. Społeczeństwo wyciszonych uczuć

Dział II. Domyśl się
Omoiyari. Zanim poprosisz
Kūki wo yomu. Czytanie powietrza
Bōnenkai. Wieczór, w którym wolno trochę więcej
Nurarihyon. Obcy, którego nikt nie zapytał

Dział III. Znaj swoje miejsce
Amanojaku. Demon, który mówi twoim głosem
Shitsuke. Najpierw ciało, potem rozum
Ma’ai. Ile miejsca zostawić drugiemu
Shu-ha-ri. Własne zdanie za czterdzieści lat

Dział IV. Pamiętaj o długu
Oseibo. Dar, który pamięta
Katakiuchi. Dług spłacany krwią
Naikan. Ile jesteś winien matce
Fumi. Dziewczynka przeżyła

Obcemu się wybacza
Inne publikacje inari.smart

 

***********

 

Informacje techniczne

 

„Okite. Niepisane prawo japońskiej codzienności” (książka papierowa) - Michał Sobieraj - strona przykładowa 2

Format: A5 (148 × 210 mm)
Ilość stron: 290
Wielkość czcionki głównego tekstu: 10 pt
Papier: offset 80 g
Druk: czarno-biały (ilustracje w skali szarości)
Okładka: miękka, oprawa klejona, kreda 170 g + folia błyszcząca
ISBN: 978-83-983970-3-2
Wydanie: pierwsze, 2026
Wysyłka: w 48 godzin od zamówienia

 

***********

 

Kilka słów o wydaniu

Eseje, z których złożony jest ten tom, ukazały się pierwotnie na stronie ukiyo-japan.pl. Wszystkie znajdziesz tam nieodpłatnie, obok setek innych tekstów o japońskiej kulturze, sztuce i historii. Ta książka to wybór tematyczny: szesnaście esejów z archiwum i dwa nowe teksty napisane pod ten tom, przedmowa i esej zamykający. Teksty archiwalne przeredagowałem, poprawiłem merytorycznie i dopasowałem do siebie, żeby układały się w jeden łuk, od zasady słyszalnej zza ściany bloku po dług wobec matki, a nie w luźny zbiór.

Wersja papierowa przyszła po cyfrowej, jak przy poprzednich tomach, bo pod ebookami wracało pytanie o druk. To dobry tom na prezent, zwłaszcza w grudniu, kiedy w Japonii wysyła się oseibo. Kto go dostanie, domyśli się reszty.

Tom IX domyka trzecią trójkę serii, razem z „Koyomi” i „Hamidashimono”. Każdy kupisz osobno albo wszystkie trzy razem w pakiecie, w jednej paczce.

Ten sam tom w wersji cyfrowej (PDF, EPUB, AZW3) znajdziesz tutaj. A jeśli czytasz ukiyo-japan.pl regularnie i nie chcesz kupować niczego, w pełni rozumiem. Teksty masz pod ręką, strona dalej działa, eseje zostają darmowe.

*********

 

Notka o autorze

Michał Sobieraj - autor strony ukiyo-japan.pl oraz książek o Japonii

Michał Sobieraj – twórca strony ukiyo-japan.pl, jednej z największych polskojęzycznych stron o japońskiej kulturze, historii, filozofii i sztuce. Autor książek o Japonii, między innymi „Ścieżki. Japoński spokój wśród polskich brzóz”, a także serii albumów „Ukiyo-Japan – Albumy Refleksji o Japońskiej Sztuce Ukiyo-e”. Pasjonat kultury i historii Japonii, ale bez turystycznej naiwności: z fascynacją, a zarazem z otwartymi oczami na to, co w niej trudne. „Okite” to dziewiąty tom serii zbiorów esejów z ukiyo-japan.pl i pierwszy poświęcony w całości zasadom niewypowiadanym na głos. Wcześniejsze tomy prowadziły przez codzienność Edo, folklor, samurajską zbroję, czasy sprzed Japonii, znaki kanji, kraj, w którym ubywa ludzi, japoński kalendarz i ludzi z marginesu. Ten zagląda między wiersze japońskiej codzienności, gdzie każdy wie, co wypada, a prawie nikt nie mówi tego na głos.

 

 

Informacje dotyczące bezpieczeństwa

BEZPIECZEŃSTWO PRODUKTÓW (GPSR)

Zgodnie z wymogami Rozporządzenia GPSR (General Product Safety Regulation), jesteśmy zobowiązani do zapewnienia, że wszystkie produkty, które oferujemy, są w pełni bezpieczne i spełniają obowiązujące standardy. Naszym celem jest, aby zakupy dokonywane w naszej firmie były w pełni bezpieczne dla Państwa klientów.

W przypadku, gdyby Państwo lub Państwa klienci zauważyli jakiekolwiek problemy związane z bezpieczeństwem naszych produktów, uprzejmie prosimy o niezwłoczne zgłoszenie tego faktu.

Jak zgłosić problem?

W celu zgłoszenia problemu prosimy o kontakt mailowy pod adresem m.sobieraj@inarismart.pl.
W wiadomości prosimy o zawarcie następujących informacji:

Nazwa i kod produktu, Data zakupu, Dokładny opis problemu, w tym okoliczności jego wystąpienia (jeśli dotyczy), Dane kontaktowe osoby zgłaszającej (imię, nazwisko, adres e-mail, numer telefonu), Dodatkowe materiały, takie jak zdjęcia lub filmy, które mogą pomóc w dokumentacji problemu.

Co stanie się po zgłoszeniu problemu?

Każde zgłoszenie zostanie niezwłocznie ocenione przez nasz zespół, a następnie podejmiemy odpowiednie kroki w celu rozwiązania zgłoszonej kwestii.

Dziękujemy za pomoc w zgłaszaniu uwag, które pozwalają nam nieustannie doskonalić jakość i bezpieczeństwo produktów dostępnych w naszej ofercie.

Dane podmiotu odpowiedzialnego:

inari.smart Michał Sobieraj

tel: +48 507 303 594
www.ukiyo-japan.pl

06-300 Przasnysz,

Poland

NIP: 7393595694

Opinie nie są zweryfikowane
  • Zamówiłam. Jestem pewna, że będzie przeciekawa, tak samo jak pozostałe. Uwielbiam was czytać❤️
    Madzia (2026-11-18)
    Jakość
    Funkcjonalność
    Cena
  • Bardzo mądra książka która nie powtarza płytkich poradników jak się ukłonić w japonii tylko pokazuje to co pod spodem co nieoczywiste co japońskie w rdzeniu
    Justyna Gozen (2026-11-17)
    Jakość
    Funkcjonalność
    Cena
Podpis
E-mail
Zadaj pytanie